2025 yılı, Türk havacılık tarihinde yalnızca bir takvim yılı değil; dünya çapında stratejik bir dönüşümün ve tam bağımsızlık iradesinin dost ve düşman ülkelere tekrar gösterildiği bir yıl olarak kayıtlara geçmiştir. Türk havacılık sanayisi, “emekleme” dönemini çoktan geride bırakmış; gökyüzünde oyunun kurallarını bizzat yazdığı bir dönüm noktasına ulaşmıştır. Tam manasıyla hasat zamanı gelmiş, yıllar önce atılan tohumlar meyvesini vermeye başlamıştır.
2025 yılının şüphesiz en önemli ve stratejik adımı, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ)’nin Endonezya ile imzaladığı tarihi KAAN anlaşması olmuştur. Bu mutabakat, şirket açısından tarihi bir kilometre taşı olmasının yanı sıra ülkemiz için de yılın en önemli havacılık gelişmesi olarak öne çıkmaktadır. Beşinci nesil bir savaş uçağı için dost ve müttefik bir ülkeyle varılan bu anlaşma, dünya kamuoyunda büyük yankı uyandırmış; aynı zamanda Türk mühendisliğinin ulaştığı seviyeyi bir kez daha tescillemiştir. KAAN projesi kapsamında yaşanan gelişmeler, yalnızca 2025 yılı açısından değil, Türk havacılık tarihi bakımından da en kritik ve belirleyici olaylar arasında yer almaktadır. Ayrıca ihraç edilecek 48 adet KAAN savaş uçağının, TEI tarafından tasarlanıp üretilecek yerli motorlarla teslim edilecek olması büyük önem taşımaktadır. Bu durum, Türkiye’nin motor teknolojilerindeki yetkinliğinin ve özgüveninin en somut göstergelerinden biri olarak kayda geçmiştir.
Yılın ikinci en önemli gelişmesi ise 29 Aralık 2025 tarihinde yaşandı. HÜRJET eğitim ve hafif taarruz uçağı için İspanya ile imzalanan 2,6 milyar avro değerindeki dev satış anlaşması, yılın en dikkat çekici havacılık başarılarından biri olarak kayda geçti. Bir NATO ülkesinin envanterine girecek olan HÜRJET, Türk mühendisliğinin bayrağını bu kez Avrupa semalarına taşımış ve kendi sınıfının en iyilerinden biri olduğunu tüm dünyaya göstermiştir.
Bu gelişmelerin yanı sıra, yerli ve millî imkânlarla tasarlanıp üretilen genel maksat helikopteri GÖKBEY için imzalanan 57 adetlik büyük tedarik sözleşmesi de yılın öne çıkan haberleri arasında yer aldı.
Ayrıca, İnsansız Hava Araçları (İHA) kategorisinde yer alan, hayalet uçak teknolojisine sahip delta kanatlı ANKA-3’ün gerçekleştirdiği başarılı atış testleri gelecek adına umut verdi. TUSAŞ, prototip dönemini geride bırakarak seri imalat sürecinde büyük bir ivme yakaladığını ve hedeflerine emin adımlarla ilerlediğini dünya havacılık ekosistemine gösterdi.
TUSAŞ, havacılık yapısalları alanında, dünya havacılık devi Airbus’ın A320 tek koridorlu uçak ailesi için üretilen S18/19 entegre SWIFT gövde bölümünün 500’üncü teslimatını başarıyla gerçekleştirdi. Airbus projeleri, TUSAŞ’ın ticari havacılık portföyünde en büyük paya sahip programlar arasında yer alırken, şirket uzun yıllardır doğrudan Airbus, Boeing ve Sikorsky gibi ana üreticilere parça tedarik eden (Tier 1) tedarikçi konumunu istikrarlı bir şekilde sürdürmektedir.
Yıl içeresinde TUSAŞ’ın yerli ve milli uçak platformları üzerindeki yoğun çalışmaları, yeni nesil savaş uçakları ve sivil havacılık projeleri ile birleşerek, dünya havacılık pazarına sağlam bir giriş yapmasıyla sonuçlandı. Yurt içi ve yurt dışındaki büyük fuarlarda sergilenen platformlar, Türk mühendisliğinin kalitesini bir kez daha gözler önüne serdi. Ayrıca, yerli ve milli havacılık projelerinde gençlerin katılımını teşvik etmek amacıyla başlatılan yeni eğitim programları, genç mühendislerin sektöre kazandırılmasında önemli bir rol oynamaya başladı.
Platformlarda yaşanan olumlu gelişmelere paralel olarak motorların önemi daha da arttı. Bu doğrultuda çalışmalarını sürdüren TUSAŞ’ın iştiraki TUSAŞ Motor Sanayii A.Ş. (TEI), 2025 yılında millî ve bağımsız kabiliyetlerini tescilleyen kayda değer başarılar elde etti. Türkiye’nin ilk millî turboşaft motoru TS1400, sertifikasyon testlerine doğru ilerlerken, 2027 yılında başlaması planlanan seri üretim süreci için geri sayıma başladı. Turbofan motoru TF6000 ise insansız jet platformlarının en kritik itici gücü olduğunu göstermiştir. TF6000 motoru, İstanbul TEKNOFEST alanında çalıştırılarak ziyaretçilere bir jet motorunun çalışma prensiplerini yakından gözlemleme imkânı sunulmuştur. Öte yandan, TEI-PD170 motoru ile uçurulan AKSUNGUR platformu, 40 bin fit (12.192 m) irtifaya ulaşarak kırdığı rekorla millî motor teknolojisinin dayanıklılığını ve olgunluğunu ortaya koymuş; aynı zamanda bu alandaki yeni başarıların da habercisi olmuştur.
TUSAŞ ve TEI’nin yanı sıra yılın en vizyoner adımlarından biri de Baykar tarafından atıldı. İlklerin şirketi olma başarısını gösteren Baykar, 2025 yılında sadece bir teknoloji üreticisi olmaktan çıkıp artık tam anlamıyla küresel bir havacılık aktörüne dönüştü. İtalyan havacılık devi Leonardo ile kurulan stratejik iş birliği ve ardından asırlık Piaggio Aerospace’in bünyeye katılması, Baykar’ın insansız sistemlerdeki mühendislik dehasını insanlı havacılık ve iş jeti platformlarına taşıyacağının ilanı oldu. Bu vizyon, atmosferin ötesinde Fergani ile taçlanırken; Fergani’nin geliştirdiği yörünge transfer araçları Türkiye’yi “Yeni Uzay” pazarında geleceğin teknoloji ihraç eden sayılı oyuncularından biri haline getirdi.
Yine Baykar’ın milli insansız savaş uçağı (MİUS) Bayraktar KIZILELMA, dünya havacılık tarihine iki büyük “ilk” kazandırarak büyük bir başarıya imza attı. Otonom platformların gerçekleştirdiği yakın kol uçuşu ile yapay zekâ sınırlarını zorlayan KIZILELMA, ardından GÖKDOĞAN hava füzesiyle jet motorlu bir hedefi vuran dünyanın ilk insansız savaş uçağı unvanını aldı. Mavi Vatan’daki gücümüzün sancaktarı Bayraktar TB3 ise TCG Anadolu gibi kısa pistli gemilere iniş-kalkış yaparak deniz aşırı operasyon kapasitemizi bambaşka bir boyuta taşıdı. Bu başarının kalbinde, en zorlu deniz koşullarında platforma gücüyle can veren TEI’nin PD170 motoru da yer alıyordu. TEI ve Baykar iş birliği ile ilk defa bir gemiye insansız hava aracı inmiş oldu. Bu önemli başarı Türk havacılık tarihinin sayfalarına altın harflerle yazıldı. Bayraktar TB3 PT-2, TCG Anadolu’nun 12 derece eğimli rampasından başarıyla havalandı ve Ege ile Akdeniz’in buluşma noktasında 46 dakikalık test uçuşu yaptı. Aynı kısa piste herhangi bir iniş destek ekipmanı kullanmadan başarılı bir iniş gerçekleştirerek hem havacılık hem de denizcilik tarihinde yeni bir döneme imza attı. İnsansız hava araçları arenasında bunlar olurken Baykar’ın bir başka insansız hava aracı Akıncı 100 bin uçuş saatini tamamlayarak operasyonel başarısını bir kez daha gösteriyordu.
Jet motorları alanında ülkemiz açısından bir başka ilki de Kale Jet Motorları şirketinin ürünü olan KTJ-3200 turbojet füze motoru ihracatıyla yaşadık. KTJ serisi motorların dünya pazarında yakaladığı bu başarı belki de girilmesi çok zor bir alan olan “itki sistemleri” liginde, Türkiye’nin artık sadece bir kullanıcı değil, bir tedarikçi olduğunu kanıtlar niteliktedir.
Elbette bu anlattıklarımız, 2025 yılında yaşanan önemli gelişmelerin tamamı değil, buzdağının sadece görünen kısmıdır. Bu vitrinin arkasında sessizce ama büyük bir kararlılıkla, yürütülen sayısız mühimmat entegrasyonu, gerçekleştirilen yüzlerce başarılı atış faaliyeti ve tamamlanan sistem entegrasyon faaliyetleri de yer alıyor. Tüm bu çelikten kanatların, güçlü motorların ve dünyayı hayran bırakan yazılımların arkasındaki asıl güç ise ne fabrikalar ne de bu işler için ayrılmış bütçelerdir. Bu ülkenin en değerli varlığı, yetişmiş ve vatansever insan kaynağıdır. Gecesini gündüzüne katarak bu başarı hikâyesinin her bir perçinine emek veren mühendislerimizden teknisyenlerimize, bütün destek personelimizden yardımcı sanayimize ve savunma sanayisine hizmet eden ve kalbi bu ülke için çarpan herkese teşekkürlerimizi sunuyoruz. Gelecek, sizin ellerinizde yükselmeye devam edecektir.
Yazarın Diğer Yazıları
Bu gönderi kategorisi hakkında gerçek zamanlı güncellemeleri doğrudan bildirim almak için tıklayın.
