ABD Kongresi ve Beyaz Saray, altıncı nesil savaş uçaklarının geleceğini belirleyecek bütçe kararları üzerinde çekişirken, F-47 ile F/A-XX programları arasındaki mali öncelik tartışması giderek derinleşiyor.
ABD havacılık endüstrisindeki önemli bir belirsizliği ortadan kaldıran Washington’daki seçilmiş milletvekilleri, ABD Donanması’nın (USN) altıncı nesil avcı uçağı programına yalnızca asgari düzeyde finansman sağlama yönündeki Trump yönetimi planını destekleyeceklerini açıkladı.
Resmi adıyla Yeni Nesil Savaş Uçağı, kamuoyunda ise F/A-XX olarak bilinen proje; donanmanın Boeing F/A-18E/F Super Hornet ve EA-18G elektronik saldırı uçaklarından oluşan geniş filosunun yerini alacak uçak gemisi konuşlu bir savaş uçağı geliştirmeyi hedefliyor.
Ancak milletvekillerinin, Ulusal Savunma Yetki Yasası’nın (NDAA) nihai versiyonu olarak tanımladıkları tasarıya göre, Kongre, Trump yönetiminin talebine paralel şekilde F/A-XX programına ciddi fon kesintileri yapmaya hazırlanıyor.
İLGİLİ HABER
Yönetimin Kongre’ye sunduğu 2026 mali yılı bütçe talebi, deniz avcı uçağına sınırlı bir yaklaşım sergileyerek F/A-XX’in geliştirilmesi için yalnızca 74 milyon dolar ayırdı. Bu miktar, 2025 mali yılında programa onaylanan 453 milyon doların yüzde 84 altında bulunuyor.
10 Aralık’ta ABD Temsilciler Meclisi, F/A-XX için yalnızca 74 milyon dolar ayrılan 2026 NDAA tasarısını kabul etti. Senato ise benzer kesintiler içeren kendi tasarısını Ekim ayında onaylamıştı.
Pentagon’un stratejik tercihi: F-47
Haziran ayında FlightGlobal’a isimsiz olarak konuşan bir Pentagon yetkilisi, yönetimin ABD Hava Kuvvetleri’nin (USAF) kara tabanlı altıncı nesil avcı uçağına ayrılan kaynakları en üst düzeye çıkarmayı ve donanmanın F/A-XX programını “yaşam desteğinde tutmayı” tercih ettiğini söyledi. Aynı yetkili, 2026 mali yılı bütçe talebiyle ilgili olarak, “F-47’ye tüm kaynakları ayırmak için stratejik bir karar aldık” dedi.
Boeing, Mart ayında USAF’nin Yeni Nesil Hava Hakimiyeti uçağı ihalesini kazanmıştı ve şirketin tasarımı F-47 olarak adlandırıldı. NDAA’nın son taslağına göre F-47 programı, 2026 mali yılında 2,5 milyar dolardan fazla geliştirme fonu alacak. Ayrıca Temmuz ayında kabul edilen tek seferlik bütçe uzlaşma paketiyle F-47 geliştirme çalışmalarına 400 milyon dolarlık ek kaynak ayrıldı.
İLGİLİ HABERLER:
- ABD’nin altıncı nesil uçağı F-47!
- F-47 sahneye çıkıyor: ABD tarihi açıkladı!
- ABD, 2028’de uçacak F-47’nin üretimine geçti
Temsilciler Meclisi Silahlı Kuvvetler Komitesi, 2026 mali yılı NDAA’nın hem F-47 hem de F/A-XX için “tam finansman” içerdiğini belirterek tasarının yönetimin talepleriyle uyumlu olduğunu ifade etti. Buna karşın, altıncı nesil deniz avcı uçağının geleceğine ilişkin belirsizlik devam ediyor.
“Yalnızca bir programda hızlı ilerleyebiliriz”
Bu yılın başlarında kaynağa konuşan savunma yetkilisi, hedefin donanmaya Yeni Nesil Savaş Uçağı için kaynak seçimi yapabilecek düzeyde mali destek vermek olduğunu, ancak bunun üretim kararına işaret etmediğini söylemişti. Yetkili, “Endüstriyel altyapının şu anda sadece bir programda hızlı ilerleyebileceğine inanıyoruz ve başkanın önceliği, F-47’ye tüm gücüyle odaklanmak ve bu programı doğru bir şekilde yürütürken, gelecekte F/A-XX seçeneğini de açık tutmak” dedi.
Boeing Savunma, Uzay ve Güvenlik CEO’su Steve Parker da dahil olmak üzere sektör temsilcileri, her iki altıncı nesil savaş uçağı programını aynı anda destekleyebileceklerini belirttiler.
F/A-XX ihalesinde iki dev
Donanma, hâlâ adı resmen belirlenmemiş F/A-XX için nihai tedarikçiyi açıklamadı. Ancak Lockheed Martin’in 2025 başlarında elenmesinin ardından, adaylar arasında Boeing ve Northrop Grumman’ın öne çıktığı değerlendiriliyor.
Yaz ve sonbahar boyunca, Kongre’nin Beyaz Saray’ın yaklaşımını geçersiz kılıp F/A-XX programına daha güçlü bir finansman sağlayacağına yönelik beklentiler oluşmuştu. Bu durum, Beyaz Saray ve Pentagon’un, tam tedarik sürecine geçmeden önce sonlandırmak istediği USAF’nin Boeing E-7A Wedgetail programı için de geçerliydi. 2026 mali yılı NDAA ise kısa vadede bu yönde bir adımı engelleyecek görünüyor.
“F/A-XX sözleşmesi F-47 programını geciktirebilir”
Haziran ayında Temsilciler Meclisi ödenek komitesi tarafından yayımlanan 2026 mali yılı savunma bütçesinin önceki taslağı, yönetimin kesintilerine rağmen F/A-XX finansmanını geri getirmeyi öngörüyordu. O dönemde bazı milletvekilleri, program bütçesinin 2026 için 971 milyon dolara çıkarılmasını tercih ettiklerini bile söylemişti.
Beyaz Saray ise buna yanıt olarak, altıncı nesil uçak gemisi konuşlu savaş uçağı pahasına F-47 programına öncelik verilmesinin gerekçelerini özetleyen bir not yayımladı. Başkanlık yürütme ofisi, “F/A-XX sözleşmesinin yazıldığı şekliyle verilmesi, daha yüksek öncelikli F-47 programını geciktirebilir ve donanmanın altıncı nesil avcı uçağını sahaya sürme zaman çizelgesini iyileştirme olasılığı düşük” ifadelerini kullandı.
Kongre NDAA’yı henüz onaylamamış olsa da ve nihai harcama yetkileri için ayrı bir ödenek yasası geçirilmesi gerekse de, Beyaz Saray’ın F/A-XX konusunda geri planda kalmaya yönelik tercihinin Kongre tarafından reddedilmesi artık daha düşük bir ihtimal olarak görülüyor.
ABD, tarihinin en uzun süreli hükümet kapanışının ardından Kasım 2026’daki kritik ara seçimlere yaklaşırken, bütçe onay sürecinin zorlu geçeceği değerlendiriliyor.
Bu gönderi kategorisi hakkında gerçek zamanlı güncellemeleri doğrudan bildirim almak için tıklayın.
