ABD Sayıştayı’nın (GAO) yeni raporuna göre F-35’in Blok 4 modernizasyonu en az beş yıl gecikti ve 2031’den önce tamamlanamayacak. Maliyetlerin de 6 milyar doların üzerinde arttığı bildirildi.
ABD Savunma Bakanlığı, F-35 Blok 4 modernizasyon programında yeni bir takvimle karşı karşıya. GAO’nun yayımladığı yeni rapora göre, modernizasyonun en erken 2031’de tamamlanması bekleniyor.
Blok 4 paketi, uçağın kabiliyetlerini gelişmiş silahlar, iyileştirilmiş sensörler ve elektronik harp sistemleriyle artırmayı hedefliyor. Ancak raporda, maliyet artışları, teknik sorunlar ve üretim gecikmelerinin programı yavaşlattığı kaydedildi.
GAO, “Blok 4 maliyetleri orijinal tahminlerden 6 milyar dolardan fazla arttı ve tamamlanma en az 5 yıl gecikti” ifadesini kullandı. Kurum, kapsamın daraltılarak yeteneklerin daha öngörülebilir bir takvimle teslim edilmesinin planlandığını bildirdi.
Gecikmelerin ana nedeni TR-3 yükseltmesi
Artan gecikmeler ve maliyetler nedeniyle F-35 Ortak Program Ofisi, Blok 4 ve buna bağlı Teknoloji Yenileme 3 (TR-3) yükseltmelerini yeni bir alt program olarak yeniden organize ediyor. Kongre, 2023 yılında süregelen takvim kaymalarının ardından denetimi güçlendirmek için bu adımı zorunlu kılmıştı.
TR-3, Blok 4 özelliklerini mümkün kılacak 1,9 milyar dolarlık donanım ve yazılım paketinden oluşuyor. GAO’ya göre bu paket, uçak teslimatlarındaki gecikmelerin ana nedeni oldu. 2024 yılında Lockheed Martin, 110 F-35 teslim etti, ancak bunların her biri ortalama 238 gün gecikmeyle müşterilere ulaştı.
Pentagon yetkilileri, 2025 sonbaharında tamamlanacak planlama belgelerinin, Blok 4’teki 66 yetenekten kaçının korunacağını belirleyeceğini açıkladı. GAO ise kapsamın küçültülmesiyle maliyetlerin belirsizliğini koruyacağı uyarısında bulundu.
Motor gecikmeleri
Blok 4’ün bazı gelecekteki yetenekleri, Pratt & Whitney tarafından geliştirilen F135 motor yükseltmesine bağlı. Ancak GAO, bu motorun 2031’den önce seri üretime girmeyeceğini, dolayısıyla bazı yeteneklerin en az 2033’e ertelendiğini bildirdi.
GAO raporunda, “Blok 4 alt programı motor yükseltmesine bağlı olmayacak. Ancak motor çekirdeği yükseltmesindeki gecikmeler, Blok 4 sonrası kabiliyetlerin tesliminde ek gecikmelere yol açabilir” ifadeleri yer aldı.
2 trilyon dolardan fazlaya mal olacağı öngörülüyor
Blok 4’ün maliyeti 2021’de 16,5 milyar dolar olarak tahmin edilmişti. Ancak GAO, güncellenmiş rakamların bu yılın ilerleyen dönemlerinde açıklanacağını belirtti. Raporda ayrıca yüklenici firmalara yönelik teşvik ödemelerinin eleştirildiği dikkat çekti.
GAO, “F-35 programının teşvik ücretleri kullanımı, yüklenicileri hesap verebilir kılmada büyük ölçüde etkisiz oldu” dedi.
Washington yönetimi, Blok 4 modernizasyonu, F135 motor yükseltmesi ve 2.400’den fazla uçağın sürdürülebilirliği de dahil olmak üzere tüm F-35 programının 77 yıllık ömrü boyunca 2 trilyon dolardan fazlaya mal olacağını öngörüyor.
Tekrarlayan sorunları çözmek için GAO, Pentagon’a teslimat takvimlerini yeniden değerlendirmesini, teşvik ödemelerinin kullanımını gözden geçirmesini ve dijital modelleme gibi modern tasarım araçlarını daha fazla kullanmasını tavsiye etti. Savunma Bakanlığı, önerilerin dördünü kabul ederken ikisine kısmen katıldığını bildirdi.
Bu gönderi kategorisi hakkında gerçek zamanlı güncellemeleri doğrudan bildirim almak için tıklayın.
