Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin bedelini ödediği F-35 uçaklarını teslim almasının ve programa yeniden dahil edilmesinin, Türkiye ve ABD’nin yanı sıra NATO’nun güvenliği açısından da gerekli olduğunu vurguladı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Bloomberg’in sorularına yazılı olarak verdiği yanıtlarda, ABD ile ilişkiler, Türkiye’nin enerji politikası ve jeopolitik gelişmelere değindi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, yaptığı açıklamada, eylül ayında Beyaz Saray’da Donald Trump ile yaptığı görüşmede F-35 konusunda bizzat gündeme getirdiğini belirterek, Türkiye’nin Rusya’dan askeri teçhizat satın alması nedeniyle F-35 programından çıkarılma kararını “haksız” olarak nitelendirdi.
Erdoğan “Sayın Trump’ın yeniden göreve başlamasıyla birlikte Türkiye–ABD ilişkilerinde daha makul ve olumlu bir zemine geçilmesi yönünde bir imkan doğmuştur. Türkiye’nin bedelini ödediği F-35 uçaklarını teslim alması ve programa yeniden dahil edilmesi iki stratejik ortak olan Türkiye ve ABD’nin yanı sıra NATO’nun güvenliği için de önemli ve gereklidir” ifadelerini kullandı.
“Ankara S-400’leri elden çıkarmaya yakın”
Kaynağın geçen ay yayınladığı haberde, Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemlerini iade etmek istediği iddia edilmişti. Kaynaklara göre, Erdoğan, Türkmenistan’da düzenlenen bir toplantıda Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin‘e bu konuyu gündeme getirdi.
Bu durum, Erdoğan’ın ABD ile savunma konusunda ilişkileri düzeltmeye çalıştığının bir işareti olarak görülürken, ABD’nin Türkiye Büyükelçisi ve Trump’ın yakın müttefiki Tom Barrack, aralık ayında yaptığı açıklamada Ankara’nın S-400’leri elden çıkarmaya yakın olduğunu belirterek, konunun dört ila altı ay içinde çözülebileceğini öngörmüştü.
Türkiye ayrıca ABD’den F-16 Blok 70 uçakları satın almak istiyor, ancak fiyat konusunda görüşmeler devam ediyor. Erdoğan bu anlaşmanın şartlarının müttefiklik ilişkilerinin ruhuyla uyumlu olmasının beklendiğini belirterek Türkiye’nin Eurofighter jet alımını örnek gösterdi.
Halkbank’a yaptırım suçlaması
Türk-Amerikan ilişkilerinde bir başka sorun ise Halkbank davası olarak öne çıkıyor. Halkbank, 2019 yılında ABD’de, İran’a yönelik yaptırımları delmeye yardımcı olmakla suçlanmıştı. Uzun yıllardır devam eden davada, banka dolandırıcılık, kara para aklama ve yaptırım ihlali suçlamalarıyla karşı karşıya.
Erdoğan bu konuyu Türkiye’ye yönelik haksız bir girişim olarak değerlendirdiklerini belirterek, “Bizim için esas olan, Türkiye’nin itibarının korunması ve bankamızın haksız bir şekilde cezalandırılmamasıdır. Görüşmeler bu çerçevede devam etmektedir. Temennimiz hem hukuka uygun hem de iki ülke arasındaki stratejik ortaklıkla mütenasip adil bir sonuca ulaşılmasıdır” ifadelerini kullandı.
Amerikan LNG’sine dayalı portföy hedefi
Trump yönetimi eylül ayında, Rus ham petrolünün üçüncü büyük alıcısı konumundaki Türkiye’den, Moskova’dan enerji ithalatını kısıtlamasını istemişti. Türkiye’nin petrol rafinerileri, ABD’nin geçen yılın sonunda Moskova’nın en büyük iki petrol üreticisine yaptırım uygulamasının ardından alımlarını azaltmaya başlamıştı.
ABD’nin endişelerini gidermek amacıyla Ankara, gaz stratejisini gözden geçirerek Amerikan LNG’sine dayalı bir portföy oluşturmaya odaklanırken, ABD’nin petrol ve gaz sahalarına yatırım arayışında olduğunu açıklamıştı.
Erdoğan, “Özellikle ABD menşeli LNG tedarikimizi kayda değer ölçüde artırdık” dedi ve ABD’nin Türkiye’nin LNG tedarik zincirinde önemli bir yer tuttuğunu belirtti. Son resmi verilerine göre, Türkiye’nin petrol alımlarının yüzde 61’i ve gaz tedarikinin yüzde 40’ı hala Rusya’dan sağlanıyor, dolayısıyla bu yapıda bir değişim uzun yıllar alabilir.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Türkiye’nin duruşu çok nettir; biz milli menfaatlerimiz ve enerji güvenliğimiz doğrultusunda hareket ederiz. Hidrokarbon ihtiyacının büyük bölümünü ithalat yoluyla karşılayan bir ülke olarak enerji güvenliğimizi etkileyecek her başlıkta dikkatli ve dengeli hareket etmek durumundayız” dedi.
“Güçlü ve dengeli diplomatik temaslar yürüten yegane aktörüz”
Rusya ve NATO müttefikleri ile ilişkileri dengelemek, özellikle 2022 yılında başlayan Rusya-Ukrayna savaşı ile Türkiye için gittikçe zorlaşan bir duruma dönüştü. Erdoğan, Rusya’ya yaptırım uygulamayı reddederken, Rus gemilerinin boğazlardan Karadeniz’e geçişini ise kısıtladı. Aynı zamanda Kiev’e de silah tedarikinde bulundu. Türkiye’nin savaşta net bir taraf almamasının bir neticesi olarak, Erdoğan’a göre şartlar olgunlaştığı anda Türkiye, İstanbul’u yeniden Ukrayna-Rusya arasında barışın konuşulduğu merkez haline getirmeye hazır.
Erdoğan, “Türkiye olarak hem Sayın Putin’le hem Sayın Zelenskiy’le doğrudan konuşabilen; aynı anda Washington, Brüksel hattında olsun NATO ve Birleşmiş Milletler nezdinde olsun somut girişimlerde bulunarak güçlü ve dengeli diplomatik temaslar yürütebilen yegane aktörüz” diye konuştu.
Gazze için “Uluslararası İstikrar Gücü” mesajı
Türkiye, Hamas ile İsrail arasında ekim ayında varılan ateşkes anlaşmasında da önemli aktörlerden biri oldu. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’yu sık sık sertçe eleştiren Erdoğan, “Gazze’de konuşlandırılacak Uluslararası İstikrar Gücü’nün başarı şansı, sahada meşruiyeti olan aktörlerin içinde yer almasına bağlıdır. Türkiye dahil Şarm el Şeyh Deklarasyonu’na taraf olan ülkelerin bu süreçteki en meşru aktörler olduğunun bilinmesi gerekir. Takdir edersiniz ki Türkiye’nin olmadığı bir mekanizmanın, Filistin halkının güvenini kazanması bu anlamda zordur. Biz hem Filistin tarafıyla derin tarihî bağlarımız hem İsrail’le geçmişte yürüttüğümüz güvenlik ve diplomasi kanalları hem de NATO üyesi bir ülke olarak bölgesel etkinliğimiz itibarıyla bu tür bir misyonun anahtar ülkesi konumundayız” ifadelerini kullandı.
(Habertürk)
Bu gönderi kategorisi hakkında gerçek zamanlı güncellemeleri doğrudan bildirim almak için tıklayın.
