ABD’li eski diplomattan Hakan Fidan ve KAAN yorumu

ABD’li eski diplomat Matthew Bryza, Hakan Fidan’ın KAAN açıklamasına değinerek Türkiye’nin beşinci nesil savaş uçağı motoru üretiminin “onlarca yıl alabileceğini” öne sürdü.

Türkiye’nin yerli imkânlarla geliştirdiği beşinci nesil savaş uçağı KAAN’ın motoru hakkındaki tartışmalar sürerken, eski Amerikalı diplomat Matthew Bryza’dan dikkat çeken açıklamalar geldi.

Bryza, T24’ten Cansu Çamlıbel’e verdiği röportajda, Türkiye’nin kendi jet motorunu üretme hedefinin “gerçek dışı” olduğunu iddia etti. Eski diplomat, “Herkes, Türkiye’nin kendi savaş uçağı motorunu üreteceğine dair efsanenin gerçekdışı olduğunu bilmeli.” ifadelerini kullandı.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın KAAN motoru konusundaki açıklamaları geçtiğimiz ay geniş yankı bulmuştu. Bryza, bu ifadelerin ABD Kongresi ve savunma sanayii ilişkileri açısından da bir mesaj niteliği taşıyabileceğini savundu.

Bryza’ın açıklamalarından öne çıkan başlıklar şöyle:

-“Şimdi… Şöyle bir gerçek var; dünyada beşinci nesil jet motoru üretebilen dünyada sadece bir avuç ülke var. Hakikat bu iken, Türklerin “Hayır, hayır, biz kendimiz üretiyoruz” dediğini duyduğumda çok şaşırdım. Ama bu konudaki ısrarı görünce, “Belki de ben çok cahilim, gelişmeleri kaçırmışım” diye düşündüm. Dolayısıyla, bana kalırsa burada tartışılacak bir şey yok. Yani aslında malumun ilanından bahsediyoruz. Dışişleri Bakanı Fidan’ın neden bunu gündeme getirdiğini de hükümet içindeki hizip tartışmalarını da ben bilemem. Ama uzun süre Amerikan bürokrasisinde üst düzey görevlerde bulunmuş biri olarak bilirim ki bu pozisyonlarda olan insanlar bazen hükümetteki diğer kişilerin ‘söylenmemesi gerektiğini düşündüğü’ şeylerin söylenmesinde fayda görür. Ve söylediklerinizle onları kızdırırsınız ama bazen diplomaside bazı süreçlerin ilerlemesi bazı şeylerin açıkça ortaya konulması gerekir.”

İLGİLİ HABERLER:

“5. nesil motor geliştirmesi yıllar alacak”

-“Bu tür deneyimler üzerinden ben bugün KAAN motoruna dair Türkiye’de yaşanan tartışmaya bakınca, bu tartışmanın devam ettirilmesinin de aptalca olduğunu düşünüyorum. Herkes, Türkiye’nin kendi savaş uçağı motorunu üreteceğine dair efsanenin gerçekdışı olduğunu bilmeli. Türkiye’nin beşinci nesil savaş uçağı motoru geliştirmesi onlarca yıl alacak. Bu nedenle de şu an motoru Amerika’dan alacaksınız. Bunun için de ABD Kongresi’nin satışı onaylaması lazım. Bu kadar basit. Benim baktığım yerden Hakan Fidan’ın söylediği malumun ilamından başka şey değil.”

“Hakan Fidan, açıklamasıyla Trump’a mesaj göndermek istemiş olabilir”

“Şimdi Kongre’deki bu durumu, ne kadar dikkatli ve deneyimli bir isim olduğunu düşünerek Hakan Fidan söyledikleriyle birlikte okuyalım. Bana kalırsa Fidan büyük olasılıkla bu noktayı ifşa etmek istemiş olabilir. Bu yolla Trump’a bir mesaj göndermek istemiş olabilir. Çünkü hatırlarsanız, Trump Oval Ofis’te Erdoğan’ı ağırlarken kendisine F-35’ler ve F-16’larla ilgili soru sorulduğunda, muğlak bir şey söyledi. “Almak istediği her şeyi alma konusunda başarılı olacak sanırım” gibi bir cümle kurdu. Her şey nedir? İnsanlar F35’lere ve F16’lara takılıp kalıyor. Belki de Fidan beklentiler arasında Kaan motorlarının da olduğunu hatırlatmak istedi.”

“Algının temel sebebi Ermeni, Yunan ve Yahudi diasporaları”

-“Kongre’de ağırlıklı görüş hâlâ sizin söylediğiniz gibi çünkü başta da söylediğim gibi Türkiye hâlâ sorunları birlikte yönetileceğimiz bir ülke olmaktan ziyade bir sorun olarak görülüyor Washington’da. Bu algının temel sebebi ise diasporalar. Ve maalesef bu, şu koşullar altında asla değişmeyecek gibi duruyor. Yapısal olarak, ABD’de her zaman Türkiye’ye muhalefet edecek Ermeni ve Yunan diasporaları olacak. Türkiye’yi kim yönetirse yönetsin, bunların pozisyonunun değişmeyeceğini görmek gerekir. E son dönemde bir de Türkiye malum Yahudi diasporasının desteğini de kaybetti.”