ABD ve Avrupa, Rusya’nın ICAO dönüşüne karşı

Montreal’de kritik oylama: ABD ve Avrupa, GPS karıştırma ve hava sahası ihlalleri nedeniyle Rusya’nın ICAO konseyine dönüşüne itiraz ediyor.

ABD, Montreal’de bu hafta toplanan Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) meclisinde Rusya’nın örgütün yönetişim konseyine yeniden katılma çabasına itiraz ediyor. ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, Moskova’nın son dönemdeki hava sahası ihlalleri, GPS “aldatma” iddiaları ve yaptırımların doğurduğu güvenlik riskleri nedeniyle Rusya’yı küresel havacılık kurallarını belirlemede yetkin görmediklerini söyledi.

Rusya, 2022’de Ukrayna’ya yönelik tam ölçekli işgalin ardından ICAO konsey üyeliğini kaybetmişti. Konseyde yeniden yer alması halinde Moskova; uluslararası sertifikasyon kuralları, güvenlik denetimleri ve standartların belirlenmesi gibi alanlarda etkin söz sahibi olabilecek. Bu olasılık, ABD ile birlikte birçok Avrupa ülkesinin itirazını beraberinde getirdi; bu hükümetler, Rusya’nın ICAO tarafından korunması gereken normları ihlal etmeye devam ettiğini savunuyor.

Moskova ise Montreal toplantısını, havacılık yaptırımlarının hafifletilmesini talep etmek için kullanıyor. Rusya’nın ICAO’ya sunduğu belgelerde, Batı menşeli uçaklar için yedek parça, bakım ve sigorta kısıtlamalarının uçuş güvenliğini tehlikeye attığı; Rus havayollarının halen yüzlerce Airbus ve Boeing uçağı işletmesi nedeniyle dış tedarikçilere bağımlılık yaşadığı öne sürüldü. Rus yetkililer, yaptırımların uçuş rotalarını uzattığını, daha fazla yakıt tüketimine yol açtığını ve yerli çözümlere yönelmeyi zorunlu kıldığını belirtiyor.

Rus uçaklarını düşürme sorusuna “evet” yanıtı

Diplomatik gerilim, Washington’un BM Genel Kurulu’ndaki sert tutumuyla da paralellik gösteriyor. Başkan Donald Trump’ın New York’ta yaptığı konuşmada Rusya’ya yönelik eleştirileri ve “hava sahası ihlali yapan Rus uçaklarının düşürülüp düşürülmemesi” sorusuna verdiği evet yanıtı, ABD’nin Moskova’ya karşı daha katı bir çizgi benimsediğine işaret etti.

Avrupa ülkeleri de Rusya’nın adaylığına muhalefet ediyor. Brüksel ve bazı başkentler, Moskova’ya konsey üyeliği verilmesinin ICAO’nun itibarını zedeleyebileceğini ve uluslararası havacılık güvenlik standartlarının uygulanmasının zayıflamasına yol açabileceğini savunuyor. Diğer yandan Rusya, yaptırımların havacılık güvenliğini riske attığını öne sürerek kısıtlamaların kaldırılmasını talep ediyor.

Rusya’nın konsey üyeliği oylamaya gidiyor

ICAO meclisi, bu hafta içinde konsey üyeleri için oylama yapmayı planlıyor. Oylamanın sonucu, Rusya’nın yeniden konseyde yer alıp almayacağını belirleyecek; karar, hem teknik güvenlik değerlendirmeleri hem de jeopolitik dengeler çerçevesinde alınacak. Sonuç, uluslararası havacılığın sertifikasyon, denetim ve standart belirleme süreçleri üzerinde doğrudan etkili olacak.

Bir yandan teknik argümanlar; diğer yandan jeopolitik hesaplar. Oylama, Rusya’nın havacılık sektörünün yaptırımlar sonrası durumu ve uluslararası normlarla uyumu hakkında küresel bir belirleyici niteliği taşıyor. ICAO’nun alacağı karar, hem güvenlik hem de diplomasi alanlarında geniş yankı uyandıracak.